آیا پارلمان علم (وفنآوری) در حال شکل گیری است؟

اگر حدود صد سال تلاش تجار و بازرگانان به ایجاد اتاق بازرگانی انجامید و الزامات جهانی فعالیتهایشان را با کسب تجارب ملی و بین المللی فراهم کرده اند و آن را پارلمان بخش خصوصی (اقتصاد) می خوانند، جامعه علمی نیز در آستانه یک قرن فعالیت تشکل های علمی، می تواند در فرصت مناسب، پارلمان علمی (و فنآوری) را با تمهیدات مناسب ملی و منطقه ای ایجاد نماید.

اگر نخواهیم به گذشته دور برگردیم و در تاریخ کنکاش کنیم، شاید بتوان ۱۳۱۰ را سر آغاز دوره نوین تشکل های علمی به شمار آورد.  با گردهم‌آیی تعدادی از فیزیکدانان ایرانی در آزمایشگاه فیزیک دانشکده علوم دانشسرای عالی، اولین تشکل علمی آغاز به‌کار کرد، هر چند مدتی بعد منحل شد.  محفل‌های خصوصی و غیررسمی از دانشمندان، استادان و دانشوران به انتشار نشریات علمی گوناگون انجامید. کما اینکه نشریه علمی آفات و بیماری های گیاهی از 1325 منتشر شده است و در دهه 40 انجمن بیماری شناسی گیاهی ایران و متعاقب آن کنگره گیاهپزشکی ایران شکل می گیرد.

در سال‌های ۱۳۴۰ تا ۱۳۷۰ نقش وزارت علوم در تشکیل انجمن‌های علمی برجسته‌تر شد. در واقع، بیش‌تر انجمن‌های علمی با کمک این وزارتخانه تشکیل شدند. این در نتیجه آگاهی بیش‌تر مسئولان از نقش انجمن‌های علمی در پیش‌برد دانش بود. شکل‌گیری انجمن‌هایی مثل انجمن ریاضی ایران، انجمن مدیریت ایران، و انجمن روانشناسی ایران با کمک وزارت علوم در آن سال‌ها و تصویب طرح تشکیل انجمن‌های علمی از سوی شورای هماهنگی دانشگاه‌ها نمودهای بارز آن رویکرد است. از این رو، تا سال ۱۳۵۷، ۷۸ انجمن علمی در گروه‌های علوم پزشکی، علوم پایه، کشاورزی، فنی و مهندسی و علوم انسانی فعالیت خود را در ایران آغاز کردند. در سال ۱۳۶۲ مسئولیت انجمن‌ها و مجامع علمی کشور به‌طور قانونی به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری واگذار شد، و دفتر همکاری‌های علمی و بین‌المللی، زیر نظر معاونت پژوهشی، اداره امور انجمن‌ها را بر عهده گرفت. در سال ۱۳۶۶ نیز آیین‌نامه تدوین و به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری اختیار داد مجوز تأسیس انجمن‌های علمی را صادر یا فعالیت‌های آن‌ها را تأیید کند.

از ۷ مهر ۱۳۷۰ شورای عالی انقلاب فرهنگی مصوبه شماره ۲۶۲ خود را صادر کرد. طبق این مصوبه، صدور مجوز تأسیس انجمن‌های علمی، تجدید پروانه و نظارت بر حسن انجام کار آن‌ها، بسته به مورد، به وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، یا وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی یا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی واگذار شد. طبق این مصوبه، هم‌اکنون، کمیسیون انجمن‌های علمی ایران مرجع قانونی صدور مجوز تأسیس انجمن‌های علمی غیرپزشکی در حوزه معاونت پژوهشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است.

از 1389، با ظهور اتحادیه های علمی و چه بسا از ابتدای دهه 80 با ظهور شورای انجمن های علمی (از انجمن های ارزیابی شده ردیف نخست و دوم)، تحولات مثبت و منفی متعددی رخ داده است و می طلبد با ظهور پارلمان علم تحولی منطقه ای را در پایان یک صده تلاش تشکل های علمی رقم زد.

جلسه روسای اتحادیه های علمی به نمایندگی تشکل های علمی با معاونت فناوری رئیس جمهور: در روز دوشنبه 27 بهمن 1404 از ساعت 14 تا 16:30 در ساختمان معاونت فنآوری در خیابان لادن در حضور جناب آقای دکتر حسین افشین، جناب آقای دکتر علی ربیعی، دستیار اجتماعی رئیس جمهور و دکتر نبوی، دبیر کمیسیون انجمن های علمی، با حضور روسای اتحادیه های علمی برای تقویت پارلمان علم (و فناوری) برگزار گردید.  جلسات هماهنگی اتحادیه های علمی از 2 آذر 1402 بطور منظم برگزار می گردد. همچون جلسه در دبیرخانه مسئولیت پذیری اجتماعی شهرداری تهران 7 بهمن، جلسه با وزیر علوم و دستیار اجتماعی رئیس جمهور و همکارانشان 8 دی و 26 آذر برگزار شده است. تصویر جلسه 8 مهر 1404 در انستیتو پاستور و میز مشورت در آن نیز حاکی از سوابق امر است.

برای اطلاعات بیشتر به خبر مربوط به جلسه در دبیرخانه مسئولیت پذیری اجتماعی شهرداری تهران 7 بهمن، مراجعه شود.

دکتر رضاپناه، دبیر جلسات هماهنگی روسای اتحادیه های علمی از متن سخنرانی دکتر افشین در جلسه 25 بهمن در شورای انجمن های علمی قدردانی نمود و آن را اثری ماندگار در اعتلای علم و فنآوری در کشور دانست (این متن در انتهای این خبر قابل مشاهده و دانلود است).

اطلاعات بیشتر در وبگاه اولیه اتحادیه انجمن های علوم گیاهپزشکی ایران